احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

55

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

دنباله فعاليت در برلن در اواخر سال 1914 سياسيون آلمان به منظور توليد خصومت بين هندوستان و انگلستان در مقام استفاده از حزب انقلابى هندى بنام « غدر » برآمده با كمك يكى از انقلابيون معروف هند باسم « چاتو بادايا » كه از رجال دانشمند و تيزهوش و مدبر و با شهامت بود كميته در برلن تشكيل دادند و توانستند يكنفر انقلابى بزرگ هندى موسوم به « هارديال » را نيز از سويس بآلمان بكشانند « مولوى بركت اللّه » از اهل بهوپال جزو همان كميته بود اولين وظيفه اين كميته تبليغ و موعظه ميان اسراء شرقى و وظيفه دوم اعزام مبلغين به هندوستان از راه ايران بود « چاتو بادايا » گفت تنها نيروى ايرانى منظم و ملى حزب دموكرات است كه سيد حسن تقىزاده در آن نفوذ دارد و او هم فعلا در آمريكاست و بايد ببرلن دعوت شود در آن موقع تقىزاده در نيويورك اقامت داشت و بدعوت على قلى خان نبيل الدوله يكى از وطن‌پرستان پرحرارت به ييلاق رفته در باغ زيباى او واقع در روى كوه زندگى ميكرد در آنجا يك جوان ايرانى ديگر بنام ميرزا رضا خان كه بعدها معروف بافشار شد داراى شور و احساسات تند نيز توقف داشت پس از مراجعت تقىزاده به نيويورك روزى ژنرال قونسول آلمان مقيم آنشهر از تقىزاده وقت ملاقات خواست و پيشنهاد همكارى برضد متفقين نمود تقىزاده كه آتشى در دل از مظالم روسهاى تزارى ميپروريد بدون درنگ آن پيشنهاد را پذيرفت و پس از فراهم آمدن وسائل باتفاق ميرزا رضا خان افشار به طرف آلمان عزيمت نمود ، در كشتى با يك هندى معروف موسوم به « لاتا » كه سابقا در ايران باسم « ضياء الدين » اقامت داشته آشنا شد تقىزاده در هلند با وزيرمختار آلمان ملاقات و روز دهم ژانويهء 1915 وارد برلن گرديد رئيس اداره امور شرق آلمان تلگرافا توضيحاتى راجع به سوابق تقىزاده از تهران خواست فن كاردرف شارژه‌دافر سيد حسن تقىزاده ليدر حزب دمكرات